Sonja Scholten

Sonja Scholten | Stedelijke identiteit | Grensregio | Ruhrgebied | http://www.citydna.nl/ | https://ruhrmetropoolblog.com | @SonjaCityDNA | @RuhrfrauNL

Over Dortmund, voetbal, bier en een creatieve wijk in wording

Over Dortmund, voetbal, bier en een creatieve wijk in wording

Vele Nederlanders zullen de komende weken oostwaarts afreizen, voor een dagje kerstmarkt in een van de steden in het Ruhrgebied. Misschien wel naar Dortmund en gesterkt door Gluwein, Reibekuchen, Bier en Bratwurst terug naar huis keren. Maar in elke Ruhrstad valt zoveel meer te beleven. Waarom ook niet even iets van de identiteit van de stad meepakken?

In het DNA van arbeidersstad Dortmund staat de eigen voetbalclub Borussia onmiskenbaar op nummer één, ik ken geen enkele stad met zoveel fanshops als Dortmund, zelfs bezoekers van de kerstmarkt zullen niet aan het Borussia geel in de binnenstad kunnen ontsnappen. Op plaats twee staat de Dortmunder U. De voormalige Union brouwerij met de vergulde U op het dak, is hét icoon van de stad. Dortmund had haar mijnen, net als de andere Ruhrsteden, maar het waren ook biermakers. Zelfs de naam Borussia is afgeleid van een toenmalige bierbrouwerij. Zonder Borussia en de U-Turm is Dortmund ontzield. De voetbalclub Borussia is wereldwijd bekend, de Dortmunder U wat minder, des te meer redenen om er wat langer stil bij te staan.

De Dortmunder U ligt aan de westelijke ringweg net voorbij de binnenstad. Toen de Union Brouwerij in de jaren 90 van de vorige eeuw er mee ophield, was iedereen het over eens dat dit beeldbepalende erfgoed niet mocht verdwijnen maar zou moeten worden herbestemd. In de opmaat naar creatieve hoofdstad Ruhr2010 ontstond in de hoofden van betrokkenen op deze plek een creatief cluster van formaat van waaruit de hele wijk – ook wel het Unionviertel genoemd - in een opwaartse spiraal zou worden meegezogen.

De U-Turm is goed zichtbaar, maar ligt voor voetgangers afgesneden van de rest van de wijk: Ingeklemd tussen spoorzone, drukke vierbaanswegen en een afgesloten braakliggend terrein, valt het niet mee dit culturele complex lopend te bereiken. Maar als de bereikbaarheid niet op orde is, hoe kan je dan verwachten dat dit complex als aanjager en kruisbestuiver van de tegenover liggende wijk gaat werken? 

Op de muur van het braakliggende terrein staat heel toepasselijk in roze koeienletters het woord HYPE geschilderd. Vlak naast het de U-Turm is saaie hoogbouw verrezen. In de plinten van de hoogbouw is ruimte voor creatief initiatief. Maar het hoge kantoorgehalte is absoluut niet uitnodigend voor aanstormend en experimenterend creatief talent. Het plein voor de Dortmunder U heeft dan ook weinig weg van een culturele broedplaats en de wind die om de hoogbouw waait maakt het er niet behaaglijker op.

De schil van de Dortmunder U is stoer en past bij het gebouw, de binnenkant daarentegen is omgeturnd tot een anoniem wit paleis. Niets doet nog herinneren aan de voormalige brouwerij. Trage roltrappen in een indrukwekkend trappenhuis voeren je omhoog. Op elke etage glazen toegangsgevels en witte muren, alles hetzelfde, je stapt zo bij de verkeerde partij binnen. Een nog grotere absolute afwezigheid van eigen identiteit had niet gekund. Gevestigde culturele instellingen hebben het pand betrokken en het was de bedoeling elkaar te versterken maar het lijkt eerder op een geruisloos bestaan in een ivoren toren. Recente berichtgeving over bezoekersaantallen stemt niet hoopgevend.

In het Unionviertel daarentegen schuurt het aangenaam. Het zijn vooral de lokale ondernemers die kleur en geur aan de wijk geven. De Rheinische Straße zet daarbij de toon. De straat zelf is als vierbaansweg een onaangenaam verblijfsgebied. Toch maken hier multiculturele eethuisjes, hippe initiatieven en kleurrijke winkels van Europa’s grootste Tamilgemeenschap het verschil. Hier stimuleert een streetart galerie prachtige muurschilderingen in de rest van de wijk. Hier kan je inmiddels ook vegan en glutenvrij eten – wat in de binnenstad van Dortmund toch nog wel iets ingewikkelder ligt – en ga je uit in een voormalig benzinestation. Iets verderop in de wijk jagen de Urbanisten bottom up bewegingen aan. Ik kom graag in dit deel van de stad en ik zie het van jaar tot jaar veranderen. Verwacht geen volgroeide creatieve wijk, dat is het bij lange na nog niet, maar als je kleine pareltjes kunt herkennen, zit je hier goed.

Het heeft er alles van, dat het Unionviertel, dankzij de inspanningen van lokale ondernemers, van nieuw stedelijk weefsel zal worden voorzien. Ik verwacht eerder dat initiatieven vanuit de wijk zullen afdwingen dat er wat gaat gebeuren met de lege ruimte rondom de Dortmunder U, dan dat de spin off vanuit het complex, de wijk verrijkt. En als het Unionviertel en de U-Turm elkaar moeten versterken, is voetgangerstoegankelijkheid toch echt een keiharde eis. Een vierbaansweg poets je niet zomaar weg, maar schilder voor mijn part als start een fluorerende voetgangersbrug op het straatdek om daarmee te laten zien dat het om twee delen van een geheel gaat. 

Dit is deel 3 in een serie van blogs van Sonja Scholten over steden in het Rhein-Ruhrgebied. Dit gebied wordt door velen nog steeds geassocieerd met een vervuild industrieel landschap en overgeslagen en komt meestal alleen maar in beeld als het om de kerstmarkt gaat. Maar het fascinerende weefsel van steden in de Rhein Ruhr regio heeft zoveel potentie. En dat allemaal op steenworp afstand van onze oostgrens. 

Zie ook deel 1: Wuppertal. Spelen boven de stad en deel 2: Düsseldorf: Berlijnse flair in Düsseldorf 

 

 

Op de dijk
‘Ruimte voor Ruimte’ of meer samenleving?

Related Posts

 

Reacties 1

Gast - Henk Jense op maandag 06 februari 2017 12:01
Reactie

Hoi Sonja, prachtig artikel. Ik heb het al een keer ge twittert, maar ga het nog een keer doen.

Hoi Sonja, prachtig artikel. Ik heb het al een keer ge twittert, maar ga het nog een keer doen.
Reeds Geregistreerd? Hier Aanmelden
Gast
woensdag 19 juni 2019

Excursies

Het Ruhrgebied (inschrijving gesloten 27/5/2019)

Ruimtemakers-Oost/GSRO 2019
Vrijdag 14 juni 2019 (Het maximale aantal deelnemers is bereikt 27/05/2019)
Dwalen door een steeds weer verrassend Ruhrgebied

Jullie kennen natuurlijk allemaal het Ruhrgebied. Tenminste, dat dachten jullie. Want wij hebben voor jullie een aantal verrassende plekken in het Ruhrgebied gevonden. Reden om onze GSRO-excursie dit jaar in het Ruhrgebied te laten plaatsvinden.


Programma:
Het programma ziet er als volgt uit:
• We vertrekken vanuit Arnhem bij de achterzijde van het centraal station. De autoliefhebbers pikken we op bij Van der Valk in Duiven.
• Dan rijden we in een keer door naar Essen. De mooiste tuinstad van het Ruhrgebied (en ook van Duitsland): We bezoeken Margarethenhöhe, gesticht door de familie Krupp.
• Vervolgens brengen we een bezoek aan het Unperfecthaus, inclusief lunch. Een wel heel bijzonder ‘bedrijfsverzamelgebouw’ voor kunstenaars, ZZP-ers en maatschappelijke ondernemers.
• Na de lunch gaan we naar een van de haldes (voormalige sintelbergen), te weten de Halde Haniel (zie foto hieronder), op de grens van Oberhausen en Bottrop. Daar zullen we een spirituele wandeling maken van ongeveer 2 uur.
• Dit haldelandschap geeft je het gevoel in Schotland te zijn. En laat je zien hoe groen het Ruhrgebied feitelijk is. Op het eerste gedeelte is een kruisweg aangebracht met referentie naar de mijnbouw. Halverwege domineert een groot wit kruis het landschap. In het hoger gelegen gedeelte loop je over het zwarte kolengruis langs een in de berg uitgegraven theater en ervaar je het magische effect van een land art project van rechtopstaande beschilderde spoorbielzen en kijk je met helder weer uit tot voorbij het Ruhrgebied.
• Voor diegenen die niet zo goed ter been zijn is in plaats van een bezoek aan Halde Haniel een alternatief ingebouwd: Bezoek aan de Antonyhütte. Verstopt in het stadsdeel Osterfeld vind je een idyllisch groen landschap met oud vakwerkpand (ooit directiegebouw, nu museum) en een ‘industriearcheologisch’ park (onderdeel van het LVR museum Oberhausen) Hier op deze plek bevindt zich de wieg van het Ruhrgebied en werd voor het eerst op industriële wijze steenkool gewonnen.
• Na de Halde Haniel/ cq de Antonyhütte gaan we naar Eisenheim (stadsdeel Sterkrade).
Eisenheim is de eerste arbeiderswijk van het Ruhrgebied (inmiddels tot monument verklaard), vandaar uit lopen we naar CENTRO (het Neue Mitte). Het winkel- en uitgaansgebied van Oberhausen. In deze wandeling doorkruis je niet alleen een deel van Oberhausen maar doorkruis je ook de tijd. (Alternatief: of met de bus van Eisenheim naar CENTRO en daar op eigen gelegenheid rondkijken).
• We brengen een bezoek aan het oude centrum van Oberhausen (Stadtteil Alt-Oberhausen). Diner bij Pools Jazz Restaurant Gdanska aan het marktplein. Dit gedeelte van Oberhausen laat nog de pracht van weleer zien, anno nu staan veel panden staan leeg of zijn met goedkope ketens gevuld. Dankzij restaurant Gdanska is het plein weer tot leven gekomen.
• Na het diner gaan we weer huiswaarts.


Reisschema (Let op: vertrektijd bus is “hard”, rest is “voorlopig”)
07.45 uur: Verzamelen bij de uitgang van het station Arnhem-Centraal (Sonsbeekzijde);
08.00 uur: Vertrek van de bus vanuit Arnhem;
08.20 uur: Oppikken mensen bij Van der Valk Duiven;
09.30 uur: Aankomst Essen;
11.00 uur: Bezoek Unperfecthaus en lunch;
13.30 uur: Bezoek Halde Haniel of;
14.00 uur: Aankomst Antonyhütte;
16.00 uur: Bezoek Eisenheim
18.30 uur: Bezoek Oberhausen;
20.30 uur: Vertrek naar Arnhem;
21.30 uur: Aankomst Van der Valk Duiven
21.59 uur: Aankomst Arnhem


Kosten
Kosten: 25 euro voor leden. Inclusief lunch en diner.
Introducees zijn ook welkom: Voor hen bedragen de kosten 40 euro.
Het bezoek aan de Antonyhütte is facultatief en is in het programma opgenomen als alternatief voor hen die de wandeling op Halde Haniel te zwaar vinden. De entree is voor eigen rekening (rond de 5 euro).


Aanmelding
Aanmelding via Sonja Scholten via mail: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.
Graag aangeven of je in Arnhem Centraal of bij Van der Valk (Duiven) opstapt.
En of je gebruik wenst te maken van het alternatieve programma. Dit in verband met de routeplanning chauffeur.
In verband met de reserveringen die we moeten maken: aanmelden voor 1 juni 2019.


Betaling
Het excursie bedrag dient bij aanmelding te worden overgemaakt op rekeningnummer
NL78INGB 0000989374 t.n.v. GSRO onder vermelding van achternaam en excursie Ruhrgebied 2019.
Vriendelijke groeten namens het bestuur van de GSRO,
Jos van der Mark

De GSRO twittert

Volg nieuws uit de vakwereld en over Oost Nederland via onze twitter tijdlijn hieronder:

Lid worden

De GSRO organiseert zo'n 10 bijeenkomsten per jaar. Kennisuitwisseling en netwerken zijn dan allebei belangrijke onderdelen. Tijdens een broodje voorafgaand aan de bijeenkomst kom je oude en nieuwe bekenden tegen.

Lid worden kost slechts € 40,- per jaar en staat open voor vakgenoten die iets hebben met Oost Nederland. Word ook lid door het formulier in te vullen. Óf stuur een mailtje naar info@gsro.nl om meer informatie op te vragen.

Word nu lid

 

Doel

Het belangrijkste doel van de GSRO is om ervaringen te kunnen uitwisselen onder vakgenoten werkzaam in de ruimtelijk inrichting. Tijdens de bijeenkomsten wordt een actueel onderwerp voor het voetlicht geplaatst. De onderwerpen betreffen het brede vakgebied van de ruimtelijke ordening en ruimtelijke inrichting. De uitwisseling van praktische en theoretische ervaringen tussen vakgenoten vormt een belangrijk aspect.

Leden

Het ledenbestand van de GSRO bestaat uit architecten, stedenbouwkundigen, landschapsarchitecten, economen, landbouwkundigen, sociaalgeografen, planologen, verkeerskundigen, recreatiedeskundigen en juristen in de publieke of private sector. De GSRO heeft een klein bestuur dat de dagelijkse gang van zaken regelt.

GSRO