Doetinchem; het IKEA van de stedenbouw

Ik ben geboren en getogen in Doetinchem; de officieuze hoofdstad van de Achterhoek. Daar schaam ik me niet voor maar evenmin ben ik er trots op. In mijn geboorte jaar -1969- telde Doetinchem 31.000 inwoners. Dat zijn er anno 2016 56.000. Nog niet zolang geleden las ik ergens dat in het spreidingsbeleid dat in de tweede helft van de jaren zestig werd geformuleerd Doetinchem als de meest oostelijke uitloper van de noordvleugel van de Randstad werd beschouwd. Deze noordvleugel wordt gevormd door het amorfe parelsnoer van uitbreidingswijken en groeikernen dat ergens ten westen van Amsterdam -vlak achter de kust- begint en zich via Utrecht en Arnhem oostwaarts uitstrekt. Net als al die tussenliggende plaatsen zoals Veenendaal, Ede en Zevenaar is ook Doetinchem aan deze even explosieve als ongeïnspireerde groei ten prooi gevallen. Je treft in al die uit hun krachten gegroeide provincieplaatsje -stedenbouwkundige varianten op de plofkip- dezelfde staalkaart van na-oorlogse architectuur aan. Van bakstenen rijtjeswoningen en galerijflats, maisonnettes en drive-in woningen naar woonerven. Met als bekroning een heuse vinexwijk. 

Tijdens het moordende tempo van de groeistuipen is er weinig aandacht voor monumenten en bestaande kwaliteiten geweest. Dat geldt in het bijzonder voor Doetinchem. Bijzondere gebouwen die ik mij nog kan herinneren zijn verdwenen; villa Veldzicht, het St. Jozefziekenhuis, de coöperatieve zuivelfabriek, de Houtkamphal die iedere week onderdak bood aan de veemarkt, de art nouveau gebouwen van drukkerij Misset, de middeleeuwse Saksische schuur met het bij behoorde poortje van zuivelhandel Pelgrim, de remises en kantoren van de Geldersche Tram Wegen en vele andere markante gebouwen. Ze moesten wijken voor seksloze appartementengebouwen die in een verkeerde kleur baksteen zijn uitgevoerd. 

Bijzonder is het gebouwencomplex aan de Burgermeester van Nispenstraat, aan de rand van het historische stadshart. De lokatie herinner ik mij als een onverharde parkeerplaats waar na een regenbui plassen water bleven staan. Oude foto’s laten op dezelfde plek de fraaie panden zien die Doetinchems weldoener -dominee Jan van Dijk- er in 1880 liet bouwen; een lyceum, een kostschool voor jongens, een Hervormde Kerk met de naam ‚Predikt het Evangelie’ en enkel dienstwoningen. De kerk uitgezonderd werden alle gebouwen aan het einde van de zestiger jaren gesloopt. Sinds een aantal jaren zijn de gesloopte gebouwen van dominee Van Dijk -als door een wonder- uit de modderige parkeerplaats herrezen. 

'Het Lyceumkwartier biedt hedendaags comfort met klassieke details' en moet worden beschouwt als 'de P.C. Hooftstraat van de Achterhoek', lees ik op de website van de projectontwikkelaar. Vijf jaar na de oplevering staan veel winkelruimtes leeg. Op een winderige voorjaarsdag lees ik -gezeten op een terras aan de overkant- in de lokale editie van dagblad De Gelderlander; 'Dick Admiraal, eigenaar van Go-Britain, heeft besloten de huur van de Doetinchemse zaak niet te verlengen. "Ondanks de komst van de Media Markt schuin tegenover ons kwam de loop er te weinig in. De huur was te hoog. Daarom stoppen we”. Het Lyceumkwartier lijkt hiermee dezelfde desolate weg te gaan als het nimmer succesvolle winkelgebied De Veentjes dat een steenworp verderop al sinds haar oplevering aan het einde van de jaren zeventig een kommervol bestaan leidde. Zélfs de meest hardnekkige invulling van een pand -een Chinees restaurant- hield het er maar enkele jaren vol. 

Als ik aan het einde van die winderige voorjaarsdag op het perron van station Doetinchem op de toiletloze boemel naar Arnhem wacht herinner ik mij de vreemde ontvangst die je jarenlang als arriverende reiziger ten deel viel; tegenover het station stond tot voor enkele jaren het slachthuis van de firma Sturko. Wie niets vermoedend uit de trein stapte werd door uit doodsnood gillende varkens verwelkomt. En wie aan het einde van de middag op het perron om zich heen keek kon getuige zijn van een bloederig soort waterval; in een raamloze toren van het slachthuis opende zich een roestvrijstalen klep waaruit varkensingewanden kletterend en spetterend in de gereedstaande open laadbak van een vrachtwagen vielen. 

Ook herinner ik mij de prachtige goederenloods van Van Gendt en Loos die op de plek stond waar nu de rijwielstalling staat. Een rijwielstalling die in de kleuren van Doetinchem -geel en blauw- is uitgevoerd. Dezelfde kleuren als IKEA. Dat tekent m’n geboorteplaats waarin gebouwen en herinneringen even gemakkelijk worden aangeschaft en weggegooid als een Lack of Hemnes bjizettafeltje.
Er is kunst na de crisis en bovenal in Gorssel
Parochiale ruimtes in Groningen

Related Posts

 

Reacties

Er zijn nog geen reacties gegeven. Wees de eerste die een reactie geeft
Reeds Geregistreerd? Hier Aanmelden
Gast
woensdag 19 juni 2019

Excursies

Het Ruhrgebied (inschrijving gesloten 27/5/2019)

Ruimtemakers-Oost/GSRO 2019
Vrijdag 14 juni 2019 (Het maximale aantal deelnemers is bereikt 27/05/2019)
Dwalen door een steeds weer verrassend Ruhrgebied

Jullie kennen natuurlijk allemaal het Ruhrgebied. Tenminste, dat dachten jullie. Want wij hebben voor jullie een aantal verrassende plekken in het Ruhrgebied gevonden. Reden om onze GSRO-excursie dit jaar in het Ruhrgebied te laten plaatsvinden.


Programma:
Het programma ziet er als volgt uit:
• We vertrekken vanuit Arnhem bij de achterzijde van het centraal station. De autoliefhebbers pikken we op bij Van der Valk in Duiven.
• Dan rijden we in een keer door naar Essen. De mooiste tuinstad van het Ruhrgebied (en ook van Duitsland): We bezoeken Margarethenhöhe, gesticht door de familie Krupp.
• Vervolgens brengen we een bezoek aan het Unperfecthaus, inclusief lunch. Een wel heel bijzonder ‘bedrijfsverzamelgebouw’ voor kunstenaars, ZZP-ers en maatschappelijke ondernemers.
• Na de lunch gaan we naar een van de haldes (voormalige sintelbergen), te weten de Halde Haniel (zie foto hieronder), op de grens van Oberhausen en Bottrop. Daar zullen we een spirituele wandeling maken van ongeveer 2 uur.
• Dit haldelandschap geeft je het gevoel in Schotland te zijn. En laat je zien hoe groen het Ruhrgebied feitelijk is. Op het eerste gedeelte is een kruisweg aangebracht met referentie naar de mijnbouw. Halverwege domineert een groot wit kruis het landschap. In het hoger gelegen gedeelte loop je over het zwarte kolengruis langs een in de berg uitgegraven theater en ervaar je het magische effect van een land art project van rechtopstaande beschilderde spoorbielzen en kijk je met helder weer uit tot voorbij het Ruhrgebied.
• Voor diegenen die niet zo goed ter been zijn is in plaats van een bezoek aan Halde Haniel een alternatief ingebouwd: Bezoek aan de Antonyhütte. Verstopt in het stadsdeel Osterfeld vind je een idyllisch groen landschap met oud vakwerkpand (ooit directiegebouw, nu museum) en een ‘industriearcheologisch’ park (onderdeel van het LVR museum Oberhausen) Hier op deze plek bevindt zich de wieg van het Ruhrgebied en werd voor het eerst op industriële wijze steenkool gewonnen.
• Na de Halde Haniel/ cq de Antonyhütte gaan we naar Eisenheim (stadsdeel Sterkrade).
Eisenheim is de eerste arbeiderswijk van het Ruhrgebied (inmiddels tot monument verklaard), vandaar uit lopen we naar CENTRO (het Neue Mitte). Het winkel- en uitgaansgebied van Oberhausen. In deze wandeling doorkruis je niet alleen een deel van Oberhausen maar doorkruis je ook de tijd. (Alternatief: of met de bus van Eisenheim naar CENTRO en daar op eigen gelegenheid rondkijken).
• We brengen een bezoek aan het oude centrum van Oberhausen (Stadtteil Alt-Oberhausen). Diner bij Pools Jazz Restaurant Gdanska aan het marktplein. Dit gedeelte van Oberhausen laat nog de pracht van weleer zien, anno nu staan veel panden staan leeg of zijn met goedkope ketens gevuld. Dankzij restaurant Gdanska is het plein weer tot leven gekomen.
• Na het diner gaan we weer huiswaarts.


Reisschema (Let op: vertrektijd bus is “hard”, rest is “voorlopig”)
07.45 uur: Verzamelen bij de uitgang van het station Arnhem-Centraal (Sonsbeekzijde);
08.00 uur: Vertrek van de bus vanuit Arnhem;
08.20 uur: Oppikken mensen bij Van der Valk Duiven;
09.30 uur: Aankomst Essen;
11.00 uur: Bezoek Unperfecthaus en lunch;
13.30 uur: Bezoek Halde Haniel of;
14.00 uur: Aankomst Antonyhütte;
16.00 uur: Bezoek Eisenheim
18.30 uur: Bezoek Oberhausen;
20.30 uur: Vertrek naar Arnhem;
21.30 uur: Aankomst Van der Valk Duiven
21.59 uur: Aankomst Arnhem


Kosten
Kosten: 25 euro voor leden. Inclusief lunch en diner.
Introducees zijn ook welkom: Voor hen bedragen de kosten 40 euro.
Het bezoek aan de Antonyhütte is facultatief en is in het programma opgenomen als alternatief voor hen die de wandeling op Halde Haniel te zwaar vinden. De entree is voor eigen rekening (rond de 5 euro).


Aanmelding
Aanmelding via Sonja Scholten via mail: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.
Graag aangeven of je in Arnhem Centraal of bij Van der Valk (Duiven) opstapt.
En of je gebruik wenst te maken van het alternatieve programma. Dit in verband met de routeplanning chauffeur.
In verband met de reserveringen die we moeten maken: aanmelden voor 1 juni 2019.


Betaling
Het excursie bedrag dient bij aanmelding te worden overgemaakt op rekeningnummer
NL78INGB 0000989374 t.n.v. GSRO onder vermelding van achternaam en excursie Ruhrgebied 2019.
Vriendelijke groeten namens het bestuur van de GSRO,
Jos van der Mark

De GSRO twittert

Volg nieuws uit de vakwereld en over Oost Nederland via onze twitter tijdlijn hieronder:

Lid worden

De GSRO organiseert zo'n 10 bijeenkomsten per jaar. Kennisuitwisseling en netwerken zijn dan allebei belangrijke onderdelen. Tijdens een broodje voorafgaand aan de bijeenkomst kom je oude en nieuwe bekenden tegen.

Lid worden kost slechts € 40,- per jaar en staat open voor vakgenoten die iets hebben met Oost Nederland. Word ook lid door het formulier in te vullen. Óf stuur een mailtje naar info@gsro.nl om meer informatie op te vragen.

Word nu lid

 

Doel

Het belangrijkste doel van de GSRO is om ervaringen te kunnen uitwisselen onder vakgenoten werkzaam in de ruimtelijk inrichting. Tijdens de bijeenkomsten wordt een actueel onderwerp voor het voetlicht geplaatst. De onderwerpen betreffen het brede vakgebied van de ruimtelijke ordening en ruimtelijke inrichting. De uitwisseling van praktische en theoretische ervaringen tussen vakgenoten vormt een belangrijk aspect.

Leden

Het ledenbestand van de GSRO bestaat uit architecten, stedenbouwkundigen, landschapsarchitecten, economen, landbouwkundigen, sociaalgeografen, planologen, verkeerskundigen, recreatiedeskundigen en juristen in de publieke of private sector. De GSRO heeft een klein bestuur dat de dagelijkse gang van zaken regelt.

GSRO