Luuk Oost

Eigenaar directeur Weinig Woorden, HBO docent, promovendus

DLG en landschap; doe gewoon

DLG en landschap; doe gewoon

Afgelopen zondagmiddag duurde het even voordat de omroeper bij de FC Groningen het olijke ‘doelpunt deuntje’ door het stadion liet schallen. Het was ook een bizar doelpunt van de FC Groningen tegen Ajax. Keeper vergaloppeert zich met de bal aan de voet. De langdurige stilte doet vermoeden dat de omroeper niet kon geloven dat deze goal zou worden goedgekeurd. Dat gevoel van aarzeling, twijfel, ongeloof bekroop mij toen ik zeer onlangs een brochure van het College Rijksadviseurs over de ontwerpen van de voormalige Dienst Landelijk Gebied onder ogen kreeg.

Eerlijk, over ontwerp weet ik helemaal niets. Over het landelijk gebied nog minder. Maar, ik heb wel een aantal jaren bij die dienst gewerkt. Het was een dienst die aanvankelijk in opdracht van het rijk werkte aan de herinrichting van het landelijk gebied. Belangrijke aanleiding tot herinrichting vormde uiteraard in het begin de ruilverkaveling. Het rationaliseren van het landschap voor de landbouw. Later verschoof de doelstelling. En kwam veeleer de omvorming van landbouwgebieden tot Ecologische Hoofd Structuur in het brandpunt van de belangstelling te staan. In zo’n vreemde ‘twist’ van de geschiedenis namen geleidelijk aan ecologen, procesmanagers, landschapsontwerpers bij DLG het heft in handen. En in de aloude strijd landbouw versus natuur kreeg de laatste de overhand.



Landschap niet voor productie, nee, landschap voor consumptie voor de naar beleving en recreatie snakkende stedeling. Landschap als verlokkend en betoverend decor. En uiteraard, landschap voor de natuur, de ecologie. Gebiedsontwikkeling werd ingewikkeld en een integrale opgave met heel veel goede bedoelingen. Nu ben ik een zeer wantrouwend persoon. Ik heb een hartgrondige hekel aan goede bedoelingen. Vaak komen ze niet uit of ze keren zich tegen je. En goede bedoelingen of idealen of visies komen niet vanzelf uit.

Want, wat zou het mooi zijn! Een goedgeefse instantie die iedereen schenkt wat hem/haar toekomt, een instantie die vrolijk en oprecht is, van dieren houdt, plantjes goed verzorgt, niet intimiderend is. Kortom, de ideale schoonzoon of schoondochter; het punt is, die bestaat niet. Dus wordt het schipperen. En zeker voor DLG. Niet voor niets is deze uitvoerende dienst in 2015 opgeheven en zijn werk en (deels) de manschappen bij de provincies ondergebracht. En, dat had zeer veel te maken met de buitengewoon lastige positie van deze dienst tussen rijk en provincies in. In die zin, is het slim en draagt het ontegenzeggelijk bij aan de overzichtelijkheid, om de provincies dit werk aan het landschap toe te vertrouwen.



En dan resteert toch de kwestie, wat droeg DLG de afgelopen decennia bij aan het landschap in NL? En daar ontspruit mijn twijfel, aarzeling en ongeloof. Maar toch ook verstilde waardering, milde terugblik en een zekere melancholie. Want, die loeigrote dienst, er werkten ongeveer 1400 mensen, oefende discreet invloed uit op het landschap. Niet het grote gebaar, de scheppende hand van de ontwerper of de identiteitsrijke ingreep. Nee, DLG schikte het landschap. Vormde, verplaatste, vulde her en der aan. Zachtjes werd de tafel gedekt. Er werden plas-dras landschappen gemaakt, bankjes geplaatst, culturele artefacten toegevoegd, militaire oefenterreinen omgevormd naar natuur. En dat werd niet luid van de daken geschreeuwd.  

Uit het rapport ‘Een greep uit het werk van de ontwerpers van de Dienst Landelijk Gebied (DLG)’ blijkt dat deze dienst zich vanaf 2004 ruim 160 keer in ontwerpende zin met het landschap in ons mooie Oost NL heeft bemoeid. Opvallend is dat de wijze van bemoeienis zo ongehoord alle kanten uit schaatst. Slechts zelden is er sprake van een definitief ontwerp. Vaker is er sprake van ambitiedocument, visie, uitgangspuntennota en ga zo maar door. Wanneer je dan vervolgens vat probeert te krijgen op type ingreep in het landschap stuit je op: waterberging, erf, loopje, wandelpaden, ruiterpaden, oevers, verkeersdrempels, bankjes, preekstoelen, struweel, waterspeelplaats…………..



Ik word altijd wel blij van dergelijke opsommingen. Ik moet dan altijd aan Jane Jacobs denken. De onorthodoxe beschouwster van steden, straten en wijken.  Zij zocht niet zozeer naar algemene waarheden over steden. Meer was zij op zoek naar specifieke waarheden voor specifieke groepen gebruikers van de stad. En daar doet mij het werk van DLG ook zo aan denken. Een bankje zet je niet neer voor het welbevinden van de gehele mensheid. Maar wellicht wel voor de bewoner van Almen die een ommetje maakt en bij de Berkel even wil pauzeren.

Vandaar toch mijn ongeloof, verbazing, twijfel. Die DLG heeft op zachtzinnige wijze, kleinschalig, discreet zo her en der het NL landschap, ook hier in Oost, geplooid naar de dagelijkse gebruiker. Dat is mooi. En daarom hoop ik dat provincies hun inspanningen voor die dagelijkse gemiddelde gebruiker gaan verdubbelen. Dat bevrijdt. De gemiddelde maat, de juiste proportie. Het is zo belangrijk. Geen spannende, confronterende ontwerpen. De routine, de middelmaat, het gewone staan voorop. Het effect is zo groot. Laat die grote goede bedoelingen maar achterwege. Zet zo her en der iets neer. 

https://www.collegevanrijksadviseurs.nl/actueel/nieuws/2017/02/16/een-greep-uit-het-werk-van-de-ontwerpers-van-de-voormalige-dienst-landelijk-gebied

Wilkommen in den Niederlanden!
Laan van Innovatie
 

Reacties

Er zijn nog geen reacties gegeven. Wees de eerste die een reactie geeft
Reeds Geregistreerd? Hier Aanmelden
Gast
maandag 27 mei 2019

Excursies

Het Ruhrgebied

Ruimtemakers-Oost/GSRO 2019
Vrijdag 14 juni 2019
Dwalen door een steeds weer verrassend Ruhrgebied

Jullie kennen natuurlijk allemaal het Ruhrgebied. Tenminste, dat dachten jullie. Want wij hebben voor jullie een aantal verrassende plekken in het Ruhrgebied gevonden. Reden om onze GSRO-excursie dit jaar in het Ruhrgebied te laten plaatsvinden.


Programma:
Het programma ziet er als volgt uit:
• We vertrekken vanuit Arnhem bij de achterzijde van het centraal station. De autoliefhebbers pikken we op bij Van der Valk in Duiven.
• Dan rijden we in een keer door naar Essen. De mooiste tuinstad van het Ruhrgebied (en ook van Duitsland): We bezoeken Margarethenhöhe, gesticht door de familie Krupp.
• Vervolgens brengen we een bezoek aan het Unperfecthaus, inclusief lunch. Een wel heel bijzonder ‘bedrijfsverzamelgebouw’ voor kunstenaars, ZZP-ers en maatschappelijke ondernemers.
• Na de lunch gaan we naar een van de haldes (voormalige sintelbergen), te weten de Halde Haniel (zie foto hieronder), op de grens van Oberhausen en Bottrop. Daar zullen we een spirituele wandeling maken van ongeveer 2 uur.
• Dit haldelandschap geeft je het gevoel in Schotland te zijn. En laat je zien hoe groen het Ruhrgebied feitelijk is. Op het eerste gedeelte is een kruisweg aangebracht met referentie naar de mijnbouw. Halverwege domineert een groot wit kruis het landschap. In het hoger gelegen gedeelte loop je over het zwarte kolengruis langs een in de berg uitgegraven theater en ervaar je het magische effect van een land art project van rechtopstaande beschilderde spoorbielzen en kijk je met helder weer uit tot voorbij het Ruhrgebied.
• Voor diegenen die niet zo goed ter been zijn is in plaats van een bezoek aan Halde Haniel een alternatief ingebouwd: Bezoek aan de Antonyhütte. Verstopt in het stadsdeel Osterfeld vind je een idyllisch groen landschap met oud vakwerkpand (ooit directiegebouw, nu museum) en een ‘industriearcheologisch’ park (onderdeel van het LVR museum Oberhausen) Hier op deze plek bevindt zich de wieg van het Ruhrgebied en werd voor het eerst op industriële wijze steenkool gewonnen.
• Na de Halde Haniel/ cq de Antonyhütte gaan we naar Eisenheim (stadsdeel Sterkrade).
Eisenheim is de eerste arbeiderswijk van het Ruhrgebied (inmiddels tot monument verklaard), vandaar uit lopen we naar CENTRO (het Neue Mitte). Het winkel- en uitgaansgebied van Oberhausen. In deze wandeling doorkruis je niet alleen een deel van Oberhausen maar doorkruis je ook de tijd. (Alternatief: of met de bus van Eisenheim naar CENTRO en daar op eigen gelegenheid rondkijken).
• We brengen een bezoek aan het oude centrum van Oberhausen (Stadtteil Alt-Oberhausen). Diner bij Pools Jazz Restaurant Gdanska aan het marktplein. Dit gedeelte van Oberhausen laat nog de pracht van weleer zien, anno nu staan veel panden staan leeg of zijn met goedkope ketens gevuld. Dankzij restaurant Gdanska is het plein weer tot leven gekomen.
• Na het diner gaan we weer huiswaarts.


Reisschema (Let op: vertrektijd bus is “hard”, rest is “voorlopig”)
07.45 uur: Verzamelen bij de uitgang van het station Arnhem-Centraal (Sonsbeekzijde);
08.00 uur: Vertrek van de bus vanuit Arnhem;
08.20 uur: Oppikken mensen bij Van der Valk Duiven;
09.30 uur: Aankomst Essen;
11.00 uur: Bezoek Unperfecthaus en lunch;
13.30 uur: Bezoek Halde Haniel of;
14.00 uur: Aankomst Antonyhütte;
16.00 uur: Bezoek Eisenheim
18.30 uur: Bezoek Oberhausen;
20.30 uur: Vertrek naar Arnhem;
21.30 uur: Aankomst Van der Valk Duiven
21.59 uur: Aankomst Arnhem


Kosten
Kosten: 25 euro voor leden. Inclusief lunch en diner.
Introducees zijn ook welkom: Voor hen bedragen de kosten 40 euro.
Het bezoek aan de Antonyhütte is facultatief en is in het programma opgenomen als alternatief voor hen die de wandeling op Halde Haniel te zwaar vinden. De entree is voor eigen rekening (rond de 5 euro).


Aanmelding
Aanmelding via Sonja Scholten via mail: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.
Graag aangeven of je in Arnhem Centraal of bij Van der Valk (Duiven) opstapt.
En of je gebruik wenst te maken van het alternatieve programma. Dit in verband met de routeplanning chauffeur.
In verband met de reserveringen die we moeten maken: aanmelden voor 1 juni 2019.


Betaling
Het excursie bedrag dient bij aanmelding te worden overgemaakt op rekeningnummer
NL78INGB 0000989374 t.n.v. GSRO onder vermelding van achternaam en excursie Ruhrgebied 2019.
Vriendelijke groeten namens het bestuur van de GSRO,
Jos van der Mark

De GSRO twittert

Volg nieuws uit de vakwereld en over Oost Nederland via onze twitter tijdlijn hieronder:

Lid worden

De GSRO organiseert zo'n 10 bijeenkomsten per jaar. Kennisuitwisseling en netwerken zijn dan allebei belangrijke onderdelen. Tijdens een broodje voorafgaand aan de bijeenkomst kom je oude en nieuwe bekenden tegen.

Lid worden kost slechts € 40,- per jaar en staat open voor vakgenoten die iets hebben met Oost Nederland. Word ook lid door het formulier in te vullen. Óf stuur een mailtje naar info@gsro.nl om meer informatie op te vragen.

Word nu lid

 

Doel

Het belangrijkste doel van de GSRO is om ervaringen te kunnen uitwisselen onder vakgenoten werkzaam in de ruimtelijk inrichting. Tijdens de bijeenkomsten wordt een actueel onderwerp voor het voetlicht geplaatst. De onderwerpen betreffen het brede vakgebied van de ruimtelijke ordening en ruimtelijke inrichting. De uitwisseling van praktische en theoretische ervaringen tussen vakgenoten vormt een belangrijk aspect.

Leden

Het ledenbestand van de GSRO bestaat uit architecten, stedenbouwkundigen, landschapsarchitecten, economen, landbouwkundigen, sociaalgeografen, planologen, verkeerskundigen, recreatiedeskundigen en juristen in de publieke of private sector. De GSRO heeft een klein bestuur dat de dagelijkse gang van zaken regelt.

GSRO